Zmysł wzroku pozwala człowiekowi odbierać bodźce świetlne i przetwarzać je w mózgu na obrazy. Za ten proces odpowiada narząd wzroku, który składa się z gałki ocznej, aparatu ochronnego oka, mięśni odpowiedzialnych za jego ruch oraz połączeń nerwowych prowadzących do mózgu.
Prawidłowe funkcjonowanie oka ma ogromne znaczenie dla codziennego życia. W przypadku występowania wad wzroku komfort widzenia można poprawić dzięki odpowiednio dobranym okularom korekcyjnym lub soczewkom kontaktowym.
Jak zbudowane jest oko?
Gałka oczna znajduje się w oczodole i ma kształt zbliżony do kuli o średnicy około 24 mm. Wypełnia ją galaretowata substancja nazywana ciałem szklistym, która pomaga utrzymać odpowiedni kształt oka.
Najważniejsze elementy budowy oka to:
Twardówka
Twardówka to najbardziej zewnętrzna warstwa oka. Jest zbudowana z mocnej tkanki łącznej i chroni wnętrze gałki ocznej. W przedniej części przechodzi w rogówkę.
Rogówka
Rogówka to przezroczysta część oka znajdująca się z przodu gałki ocznej. Jej zadaniem jest przepuszczanie i skupianie światła wpadającego do oka.
Soczewka
Soczewka oka znajduje się za tęczówką i odpowiada za zmianę ogniskowej oka. Dzięki niej możliwe jest ostre widzenie przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach.
Siatkówka
Siatkówka jest warstwą światłoczułą oka. To właśnie na niej powstaje obraz, który następnie jest przekazywany do mózgu przez nerw wzrokowy.
Na siatkówce znajdują się dwa ważne obszary:
Plamka żółta – miejsce odpowiedzialne za najostrzejsze widzenie,
Plamka ślepa – obszar pozbawiony komórek światłoczułych.
Tęczówka i źrenica
Tęczówka to kolorowa część oka, która reguluje ilość światła wpadającego do jego wnętrza. W jej środku znajduje się źrenica – otwór, który rozszerza się lub zwęża w zależności od natężenia światła.
Jak działa oko?
Oko działa podobnie jak aparat fotograficzny. Promienie światła wpadają do oka przez rogówkę i źrenicę, następnie przechodzą przez soczewkę oraz ciało szkliste, aż w końcu docierają do siatkówki.
Na siatkówce znajdują się dwa rodzaje komórek światłoczułych:
czopki – odpowiadają za widzenie kolorów i działają najlepiej w świetle dziennym,
pręciki – umożliwiają widzenie przy słabym oświetleniu.
Powstały obraz jest następnie przekazywany do mózgu przez Nerw wzrokowy, gdzie zostaje przetworzony na wrażenie wzrokowe.
Akomodacja oka – jak widzimy z różnych odległości?
Zdolność oka do wyraźnego widzenia przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach nazywana jest Akomodacja oka.
Polega ona na zmianie kształtu soczewki oka. Dzięki temu promienie światła mogą być skupione dokładnie na siatkówce, co pozwala uzyskać ostry obraz.
Jeżeli obraz nie ogniskuje się prawidłowo na siatkówce, pojawiają się wady wzroku, takie jak krótkowzroczność, nadwzroczność czy astygmatyzm.
Jakie światło widzi ludzkie oko?
Ludzkie oko odbiera tylko część promieniowania elektromagnetycznego. Zakres widzialny dla człowieka mieści się w przedziale długości fal od około 400 do 700 nanometrów.
około 400 nm odpowiada światłu fioletowemu,
około 700 nm – światłu czerwonemu.
Promieniowanie o krótszej długości fali (np. ultrafiolet) oraz o dłuższej (np. podczerwień) jest dla człowieka niewidoczne.
Dlaczego człowiek ma dwoje oczu?
Posiadanie dwóch oczu pozwala na widzenie przestrzenne i lepszą ocenę odległości. Gdy patrzymy na przedmiot z bliska, osie widzenia obu oczu zbliżają się do siebie. Zjawisko to nazywane jest konwergencją.
Dzięki temu mózg może dokładniej określić położenie obserwowanego obiektu w przestrzeni.
Dlaczego obraz w oku jest odwrócony?
Ciekawostką jest fakt, że obraz powstający na siatkówce jest odwrócony do góry nogami. Wynika to z właściwości optycznych soczewki oka, która odwraca obraz podobnie jak soczewka aparatu fotograficznego.
Mózg człowieka bardzo szybko uczy się jednak interpretować obraz prawidłowo, dlatego w codziennym życiu nie zauważamy tego zjawiska.
